---

سخنرانی اعضای هیئت مدیره انجمن در نمایشگاه کتاب تهران پیرامون فولکلورشناسی کشورهای فارسی زبان


سخنرانی اعضای هیئت مدیره انجمن در نمایشگاه کتاب تهران  پیرامون فولکلورشناسی کشورهای فارسی زبان


چهار تن از اعضای هیئت مدیره انجمن دوستی ایران و تاجیکستان ،خانم هدیه شریفی و آقایان علی اشرف مجتهد شبستری ،جواد رسولی ،مجید اسدی وهژیر تهرانی در همایش تخصصی نمایشگاه بین المللی کتاب تهران روز شنبه هجدهم اردیبهشت ماه 1395 درباره فولکلور شناسی مشترک کشورهای فارسی زبان سخنرانی کردند .
در این نشست که با حضور منیژه رحیمی کنسول سفارت تاجیکستان در تهران و جمعی از علاقمندان برگزار شد و از سوی خبرگزاریهای معتبری چون ایرنا ، ایبنا و فارس نیز مورد پوشش خبری قرار گرفت ، هدیه شریفی درباره نقش فولکلورشناسی روسیه سخن گفت و اظهار کرد که فولکلورشناسی در روسیه نسبت به ایران، افغانستان و تاجیکستان قدمت بیشتری دارد. چه در دوره تزار، چه در دوره اتحاد جماهیر شوروی و بعد از آن، در روسیه بیشتر از ما به فولکلورشناسی ایران، آسیای میانه و قفقاز پرداخته‌اند. کتاب‌های بسیاری از نویسندگان روس وجود دارد که از دیدگاه زبان‌شناسی به فولکلورشناسی پرداخته‌ شده است.
وی ادامه داد: در کشور ما بیشتر به فولکلورشناسی از قالب ادبیات نگاه می‌شود و این مطالعات بیشتر به شکل ادبیات مکتوب بوده است. البته در روسیه نیز از ابتدا فولکلورشناسی به این‌صورت بوده، اما به تدریج از آنچه در اروپا اتفاق افتاده بود، فاصله گرفتند. به‌طور کلی مطالعات روسیه درباره فولکلورشناسی آسیای میانه و به‌ویژه ایران را در سه دوره می‌توان تشریح کرد.
وی افزود: در دوره تزار سعی می‌‌کردند برای دواندن ریشه‌های استعمار خود، از ایران بیشتر بدانند و شناخت دقیق‌تری از همسایه جنوبی خود داشته باشند و در این زمینه نیز با موفقیت عمل کرده‌اند. پس از شکل‌گیری اتحاد جماهیر شوروی با تمام مشکلاتی که برای جمهوری‌های تحت‌پوشش خود به وجود آورد، یک اتفاق ناب روی داد و آن حمایت از فولکلور بود. از نگاه سردمداران آن سرزمین، فولکلور ریشه در فرهنگ مردم دارد و در این زمینه هزینه‌های بسیاری متحمل شدند. مردم نیز برای نگه‌داشتن فرهنگ عامه در خانه‌هایشان تلاش کرده‌اند.
جواد رسولی، دبیر هیات مدیره انجمن دوستی ایران و تاجیکستان در این نشست عنوان کرد: گستره فولکلور به تعبیری گستره زندگی است. هرآنچه در زندگی مادی و معنوی وجود دارد، در فولکلور نیز متجلی است. از سنت‌ها گرفته تا آیین‌ها، تولد، مرگ و پوشش همگی حوزه فرهنگ مردم را شکل می‌دهند.
علی اشرف مجتهد شبستری نخستین سفیر ایران در تاجیکستان به‌عنوان سخنران این نشست درباره مباحث دیپلماسی فرهنگی و نقش دیپلماسی فرهنگی در پژوهش‌های فولکلوریک گفت: زمانی دنیا امنیت‌محور و بیشتر به دنبال قدرت سیاسی و نظامی بود، اما امروز دنیا و کشورها به سمت قدرت نرم معطوف شده‌ که همین مبادلات فرهنگی است. هرکشوری که می‌خواهد ایده‌ها و سیاست‌های فرهنگی خود را به طرق مختلف به کشورهای دیگر انتقال دهد، یکی از راه‌های اصلی آن کتاب است.

وی ادامه داد: هر کشوری با برنامه‌ریزی منظم‌تری درباره مسائل فرهنگی، می‌تواند تسلط بیشتری بر احوالات دیگر کشورها داشته باشد. فرهنگ‌های خارجی از هر روزنه‌ای نفوذ می‌کنند؛ در را ببندید از پنجره وارد می‌شوند. هر کشوری با برنامه‌ریزی صحیح باید بتواند جمعیت خود و به‌ویژه جمعیت جوان را تغذیه کند و برای هرآنچه از بیرون وارد می‌شود برنامه داشته باشد؛ ضمن استفاده از خوبی‌های فرهنگ‌های دیگر، نگذاریم بدی‌ها روی ما تأثیر بگذارند.
نخستین سفیر ایران در تاجیکستان اظهار کرد:‌ کشور ایران رایزنی‌های مختلف فرهنگی با کشورهای دیگر دنیا دارد تا بتواند آنچه را می‌خواهد به دنیا عرضه کند، اما متاسفانه واقعیت این است که در زمینه دیپلماسی فرهنگی نقاط ضعف و کاستی‌های بسیاری داریم. اگر نتوانیم نسبت به داشته‌های فرهنگی خود آگاهی یابیم، در شناساندن آن‌ها به دیگر ملل نیز مشکل خواهیم داشت.
سپس مجید اسدی نیز به‌عنوان سخنران این نشست درباره فولکلورشناسی پس از استقلال تاجیکستان اظهار کرد: تاجیکستان پس از استقلال برای کسب هویت و ملت‌سازی، تلاش‌های زیادی کرد اما جنگ شهروندی بلافاصله پس از استقلال باعث شد مطالعات فولکلورشناسی کندتر شود. هرچند این رویداد زمینه‌ای برای شکل‌گیری فولکلورها، بیان غم و مشکلات ایام جنگ و احیای ریشه‌هایی از گذشته شد.
وی ادامه داد: از جمله عواملی که موجب رشد فولکلورشناسی در 25 سال گذشته در تاجیکستان شد، تصویب قانونی در این راستا بود. اقدام دیگر مربوط به فعالیت‌های کمیته رادیو و تلویزیون تاجیکستان بود که با توجه به قانون زبان ملی به دنبال اجرای برنامه‌های فارسی تاجیکی بودند. در این زمینه باید به نقش پژوهشگاه زبان و ادبیات رودکی آکادمی علم‌های تاجیکستان اشاره کرد که گنج‌های ارزشمندی را برای فولکلورشناسان فراهم کرده است. او افزود که سه کلید واژه تنجی ، آرامش و نغز نشان دهنده دیدگاه دولت تاجیکستان برای برقراری شادی و آرامش در این کشور است.
هژیر تهرانی نیز در این نشست تخصصی با نگاهی به فولکلورشناسی در افغانستان اظهار کرد: علی‌رغم این‌که بارها گفته شده ایران و افغانستان دو کشور هم‌تاریخ، هم‌فرهنگ و هم‌زبان هستند و تا اواخر قرن 18 تقریبا دارای پیشینه تاریخی مشترکی بودند، متاسفانه امروز شناخت زیادی از فرهنگ و فولکلور این کشور همسایه در کشور ایران دیده نمی‌شود. شاید مهم‌ترین دلایل این مساله نیز جدایی سیاسی دو کشور، سیستم‌های تاریخ‌نویسی با مسیرهای مجزا و گسست‌های فرهنگی باشد.
وی در ادامه با بیان این جمله که افغانستان موزاییک زیبایی از فرهنگ‌های مختلف است، افزود: از نمودهای مهم فرهنگی افغانستان «چیستان‌ها» هستند. «واژگان و اصطلاحات»، «ضرب‌المثل‌ها»، «موسیقی»، «رقص‌ها»، «جشن‌ها» و «بازی‌ها» نیز دیگر نمودهای مهمی هستند که در فولکلور افغانستان جلوه درخشانی دارند.
این عضو هیات مدیره انجمن دوستی ایران و تاجیکستان در معرفی منابعی که به فرهنگ عامه و فولکلور افغانستان پرداخته‌اند، گفت: از جمله آثاری که مرتبط با معرفی فولکلور و فرهنگ افغانستان هستند می‌توان به «سرگذشت موسیقی معاصر افغانستان» اثر عبدالوهاب مددی، کتابی درباره موسیقی افغانستان نوشته کیهان پهلوان، کتاب «آداب، آیین‌ها و باورهای مردم افغانستان» اثر داداجان عابدوف با برگردان بهرام میراحمدیان و «سیری در ادبیات فولکلور افغانستان» به قلم احمدیاسین فرخاری اشاره کرد.
در پایان نشست ، منیژه رحیمی کنسول جمهوری تاجیکستان در تهران ضمن تشکر از هیئت مدیره انجمن دوستی ایران و تاجیکستان پیشنهاد کرد پژوهشکده مشترکی بین سه کشور فارسی زبان برای پرداختن به فولکلور این کشورها برپا شود.

ارسال نظر جدید