کمیته ها تخصصي / کمیته فرهنگی و هنري

مراسم بین المللی بزرگداشت ششصدمین سالگرد تولد جامی در دانشگاه ملی تاجیکستان


بسم الله الرحمن الرحیم

مراسم بین المللی بزرگداشت ششصدمین سالگرد تولد جامی در دانشگاه ملی تاجیکستان

 

در این مراسم که سفرای کشورهای افغانستان، آذربایجان، معاون سفارت پاکستان، مشاور فرهنگی رئیس جمهور تاجیکستان، تعداد زیادی از اساتید و فرهیختگان کشورهای چین، پاکستان، مصر، آمریکا و هیأت اعزامی متشکل از اساتید دانشگاههای مختلف جمهوری اسلامی ایران نیز در آن حضور داشتند، ایشان بعنوان اولین سخنران خارجی از جانب پرفسور امام اف رئیس دانشگاه ملی تاجیکستان معرفی و اقدام به سخنرانی نمود که مشروح سخنرانی ایشان بشرح ذیل به اطلاع می رسد:  

 

«جامی آئینه تمام نمای انسان کامل»

السلام علیکم؛

     به نام خداوند لوح و قلم        

حقیقت نگار وجود از عدم

     به نام آنکه حرز جانهاست 

ثنایش جوهر تیغ زبانهاست

زبان در کام، کام از نام او یافت

 نم از سرچشمه انعام او یافت

در ابتدا از مسئولین دانشگاه ملی تاجیکستان به ویژه جناب آقای امام اف به خاطر برگزاری این نشست باشکوه تشکر می کنم و خوشحالم از اینکه توفیق پیدا کردم در این جمع فرهیخته حضور پیدا کنم.

همچنین از مقامات فرهیخته و فرهنگ شناس تاجیکستان به خاطر ابتکار ارزشمند نامیدن امسال به نام جامی که ملت های ما قرون متمادی است از جام گوارای او نوشیده اند، تشکر می نمایم.

گرامیداشت جامی، بزرگداشت ارزش های والایی است که او مروج آنها بود و گامی مبارک و بلند درجهت شناخت میراث ارزشمند و مشترک ماست و نشانگر عمق دلبستگی ما به فرهنگ و نیاکان خویش و تکریم پیوندهای ناگسستنی ملت های همدل و همزبان ماست. اقیانوس بزرگی که به تعبیر شما تاجیکان اگر صدپاره شود باز با هم آشناست.

برادران و خواهران عزیز؛

وقتی به داشته ها، خواسته ها و دغدغه های مشترکمان می نگریم، می بینیم که هیچ دوئیتی بین ما نیست و این مرزهای عاریتی سیاسی هرگز دلهای ما را از هم جدا نکرده است.

 ما که از قید وطن بیگانه ایم  

چون نگه، نور دو چشمیم و یکیم

دوستان عزیز؛

جامی و همه عرفا و شاعران بزرگ ما، پیام واحدی داشتند و آن بازگشت به اصل الهی خود و نیکی و راستی است. حضرت جامی می فرماید:

      خلیل آسا در ملک یقین زن

نوای لا احب الافلین زن

یکی دان و یکی بین و یکی گوی 

یکی خواه و یکی خوان و یکی جوی

و چون همه مفاخر مشترک ماست فرمان به راستی می دهد:

راست جو، راست نگر، راست گزین  

راست گو، راست شنو، راست نشین

تیر اگر راست شود، بر هدف است 

ور رود کج زهدف بر طرف است

نگاه بلند و آفاق نگر جان، حیطه جهان خاکی را در می نوردد و در آن محصور نمی ماند:

دلا تا کی درین کاخ مجازی 

کنی مانند طفلان خاک بازی

تویی آن دست پرور مرغ گستاخ  

که بودت آشیان بیرون از این خاک

چرا زان آشیان بیگانه گشتی

 چو دونان جغد این ویرانه گشتی

بیفشان بال و پر زآمیزش خاک

بپر تا کنگره ایوان افلاک

نگاهی به سیره علمی و سنت رفتاری جامی و شخصیت چند بعدی او روشن می سازد که عرفان جامی نسبتی با زهد خشک مغزان و تارک الدنیایی راهبان ندارد. جامی به گواه زندگی پاک او، رویکردی اعتدالی داشته که دنیا را مزرعه آخرت می داند و همانقدر که به عقل نظر دارد، به زندگی اجتماعی و تمتع از آن توجه می نماید. توصیه های او به علم گرایی، فرهنگ کار و تولید، خدمت به خلق، دوری از دو رویی و ریا و دغل بازی و تزویر و دلبستگی هایش به زیبایی هنر، شعر، موسیقی و نجوم و خطاطی از او انسان بزرگ و چند بعدی ساخته که می تواند الگوی هر انسان آزاد و طالب پیشرفت باشد.

جامی در حالی که عارف بزرگی است، منجمی برجسته، موسیقیدانی چیره دست، خطاطی خوش کلک و توانگری است که در عین داشتن زندگی مرفه، از مفاخره و دلبستگی به زخارف دنیا بری است و سرمایه اش را صرف خدمت به خلق و ساخت مدرسه و مسجد می کند و چنان بی ریا و ساده پوش است که از خادمش باز شناخته نمی شده است.

او به تبعیت از مولایش خدمت به خلق را از ملاک های برتری دانسته و می فرماید:

ای که پرسی که بهترین کس کیست

 گویم از قول بهترین کسان

بهترین کس کسی بود که ز خلق

بیش باشد به خلق، نفع رسان

معرفی بایسته جامی و سخن گفتن درباره فضائل او، آنهم در محضر جمعی چنین فرهیخته و سخن شناس، از عهده این کمترین خارج است.

به قول شهریار شعر پارسی:

چون توانم نقش آن زیبا کشید

چشم من حیران شد و او را ندید

جامی عقاب بلند پروازی است که وقتی بال می گشاید، از تیررس نگاه انسانهای عادی فراتر می رود و لاجرم هر کسی از ظن خود یار او می شود و اسرار درون او باز نمی شناسد.

دوستان،

یکی از ویژگی های بارز جامی شخصیت جامع الاطراف اوست و کمتر حکیم و شاعری را می توان یافت که به اندازه او در حوزه های مختلف معرفتی، ورودی عالمانه کرده باشد و قلم زده باشد. تنوع معارفی که جامی به جهان بشریت ارائه کرد، خیره کننده است و طیفی از موضوعات مختلف را از عرفان و فلسفه تا منظومه های عاشقانه و معارف دینی و حتی مطایبات ظریف و دل انگیز را شامل می شود.

نفحات الانس، شواهد النبوه، سلسه الذهب، خردنامه اسکندری، هفت اورنگ و بهارستان بی خزان جامی که به گلستان شیخ اجل سعدی شیرازی پهلو میزند، از آن جمله هستند.

جامی از تواناترین و پرکارترین شعرای قرون و اعصارش می باشد که شمار آثار منظوم او  بیش از 40 و گاه تا 77 اثر دانسته شده است.

جامی آن آفتاب نورانی

آن منور به نور سبحانی

بود از چهل زیاد تصنیفش

رو در اعجاز کرده تالیفش

سعید نفیسی که محققی باریک بین و نکته سنج است، به حق گزاف نمی گوید که شمار آثار او 77 اثر است.

نکته دیگر و جالب تر آن است که جامی در اغلب قالب های ادبی شعر سروده و در هر یک از این قالب ها سروده های بی بدیل و ماندگاری دارد. بیراه نیست که او را ابوالبرکات یا خاتم الشعرا و پیامبر چهارم شعر عجم نامیده اند.

از ممیزه های دیگر جامی آن است که بر خلاف بسیاری از بزرگان که در زمان حیات ناشناخته می مانند، آوازه شهرتش در زمان حیات وی از مرزها گذشته و از هرات و سمرقند تا همدان و تبریز و حجاز همگان او را شناخته و دلبسته اشعار نغزش بودند.

با این همه گزاف نیست اگر بگوییم جامی را به رغم این شهرت دیرپا و جهانی هنوز چنانکه باید نشناخته ایم و امیدوارم این نشست فاخر، گام بلند و مبارکی جهت معرفی این شاعر بزرگ و حکیم فرزانه نسل جوان باشد.

از حوصله شما سپاسگزارم.   

 

 

 


١٦:٠٥ - پنج شنبه ٦ آذر ١٣٩٣    /    شماره : ٦٢١٧٧٠    /    تعداد نمایش : ٤٩

 

لینک خبر :

http://dushanbe.icro.ir/index.aspx?fkeyid=&siteid=185&pageid=11675&newsview=621770

ارسال نظر جدید