اخبار انجمن دوستی

سهم فیزیکدانان تاجیک در عرصه علمهای جهانی


 

سهم فیزیکدانان تاجیک در عرصه علمهای جهانی

نوشته : نامور قربان اوا

منبع: تارنمای www.faraj.tj

توضیح:

برای آشنایی با نحوه نگارش متون فارسی تاجیکی بر آن شدیم تا نمونه ای از آن را با عنوان فوق پیشکش خوانندگان و علاقمندان گرامی نماییم.

لازم به توضیح است که متن ذیل بخشی از  مقاله ایست که عینا از سیریلیک به فارسی نویسه گردانی شده و مورد هیچ گونه بازبینی و ویرایشی قرار نگرفته است تا خوانندگان وعلاقمندان گرامی تا حدی با اسلوب نگارش مورد استفاده در رسانه های تاجیکستان آشنا شوند.

هم چنین به آگاهی میرساند که ممکن است  بسیاری از واژه ها ، اصطلاحات و ترکیبات به کار رفته در این متن با فارسی معیار مطابقت نداشته و به ویژه در مورد واژگان نوین علمی و فنی به شدت متاثر از زبان روسی باشند ، اما همان گونه که به آگاهی رسید ، نویسه گردانی این مقاله تنها به عنوان تمرینیست برای علاقمندان به آشنایی با سبک و اسلوب فارسی تاجیکی.

ه- تهرانی

 

 

  فیزیکا همچون علم در دوره از گاللئی تا نیوتون به اوج کمالات رسید و این اصطلاح را به علم روس عالم شهیر و اینسکلاپدیست نامور، م .لاماناسف وارد نمود. پس ازا ین از دیگر عالمان خلق و ملتهای مختلف در هر دور و زمان در ساحه علم فیزیکا سهم گذاری نمودند که در این قطار، دستاوردهای عالمان تاجیک نیز نظررسند . قید کردن به مورد است که هنوز در قرون وسطی( عصرهای میانه ) متفکران تاجیک و فارس ز. رازی ، م. خوارزمی ، ا.فارابی ، ا.بیرونی ، ابن سینا ، ن. توسی ، ابن هشام ، ا.بن شاطر ، عمر خیام  و دیگران به مسائل مختلف طبیعت شناسی دقت مخصوص داده ، برای بیان آنها اثرهای پرارزش علمی ایجاد نموده اند. امروزها از چی باشدکه برخی از دشمنان و بدخواهان این ملت کهن بنیاد ما خذمتهای فرزندان فرزانه این ملت را نادیده می گیرند

دوره معاصر انکشاف علم فیزیکا در تاجیکستان بعد سالهای پنجاهم عصر گذشته راست می آید. در این دوره در تاجیکستان رویدادهای مهم علمی به وقوع پیوست یعنی آکادمی علمهای جمهوری تاجیکستان  (14 .04 .1951) به فعالیت آغاز نمود.گشاده شَوی پژوهشگاه استرافیزیکا ( سال 1958) و فیزیکا و تخنیکا به نام س. عمراف ( سال 1964) صحیفه نوئی را در تاریخ علم تاجیک باز نمود

.محض در همین دوره یک قطار جوانان بالیاقت تاجیک به مؤسسه‌های علمی و تدقیقاتی د‌یگر ممالک همجوار برای تکمیل اختصاص و پر کردن خلاء ذهنی پژوهشگاههای نوتأسیس، سفربر کرده شدند .  

پایه گذار علم فیزیكا در تاجیکستان و  ازبکستان و مکتب علمی فیزیكای نظرَیَوی ، سلطان عمراف (1906 -  1964)عاید به مخانیكای استتستكی,ایلیكترانیكه فیزیکی ,نظریه آلات‌های نمناقلی و فلسفه طبیعت تدقیقات ارزشمند انجام داده‌است .این دانشمند همچنین ,با زبان ازبکی یك چند شعر‌ها و اثر‌های صحنوی ایجاد نموده‌است . نخست دیریتار پژوهشگاه فیزیکا  و  تخنیکا ،ای ج.ت اكابر ادهم‌اف (1928  -  1992 )باشد ,به سكتار فیزیكه نظریوی و یک سلسله لباراتاریه‌ها، اساس گذاشته و یک رشته تحلیل را در مایع‌ها کار کرده‌است .

نظریه كنیتكی ایلستكی و غلظت ماده‌های غیر یك جنسه و پدیده‌های انتقالی را طرح‌ریزی نموده‌است .پس از این دانشمندان ,فیزیک  -  نظریاتچی د‌یگر فاتح حکیم‌اف (تولد..1937 )به عرصه علم آمده ,فعالیت علمش را به مسائل نظریَوی فیزیكه پلازمه و نااستواری مادلتسانی پلازمه ریلیتوی در حل پروبلما‌های استرافیزیكی بخشیده‌است .از جانب او پیشنهاد کردن نظریه عمومی تأثیر متقابل مادلتسانی فنكسیه‌های غیرموازنتی تقسیمات ذره‌هایت به نظرگیری غیرخطی درجه‌های بلند را فراهم آورد .یکی از  پیروان مکتب علمی فیزیكای نظریوی سید محمد آدینه یوف (تولد1942) ,متخصص ورزیده نظریه استتستكی حالتهای ماده‌ها به شمار رفته ,تدقیقات علمی و اصول‌های پیشنهاد نموده او راجع به ساختار میكراسكاپی محیط كاندینسی شهرت جهانی دارند .وی اصول اصلی تحقیق سیستم‌های کلاسیکی را در محیط كاندینسی با استفاده از مادله‌های كنیتكی در حالت موازنتی و غیرموازنتی تکمیل داده‌است .نماینده د‌گر این مکتب طغای‌مراد سالیه‌اف (تولد )ساختار نظریوی خاصیتهای  سپیكتر پراكنش دكارته روشنایی را در نزد نقطه‌های بحرانی مایع‌ها ,میدان حرارتی مایع‌ها و جسم‌های سخت ,قانونیت دیستركسیه پالمیر‌ها را در زیر تأثیر نور لیزری ,اپتاكستكه نور لیزری مایع‌های كونتی و  کلاسیکی و فاتاكستكه غیرخطّی را تحقیق نموده‌است .حکمت مومن‌اف  (تولد .1966 )نیز پیرو این مکتب می‌باشد ,که اولین شده طرز نو حل معادله غیرخطی ویكتاری شریودینگر را به دست آورده ,استواری سالتان‌های بسیارچینكه را در نظریه میدان نشان داده‌است .این چنین ,وی در ساحه کامپیوتر‌های كونتی طرح‌ریزی پهن‌شوی ردتسیه هسته‌ای را در  ماده آشکار نموده‌است .نماینده دیگر این مکتب ,فرهاد رحیمی (تولد.1968)به مسائل مختلف نظریوی سپین ذره‌های بنیادی و حدسیات دخلدار مشغول ‌گردیده ,به كشفیات نظررس نائل شده‌است .

 

 

ارسال نظر جدید