اخبار انجمن دوستی

اساتید تاجیکی میهمان دفتر انجمن دوستی ایران و تاجیکستان در مشهد


 

به گزارش سرکار خانم شیرین سیدی : 

 

 

در آخرین روز سفر تنی چند از دانشمندان تاجیک به ایران روز چهارشنبه سه تن از این اساتید مهمان دفتر انجمن دوستی ایران و تاجیکستان در مشهد بودند. پروفسور موسی دینار شایف استاد بازنشسته فلسفه دانشگاه های دوشنبه و مسکو، دکتر سبحان جان اعظم زاد استاد ادبیات معاصر در دانشگاه دولتی خجند و دکتر بهرام میرسعیدف عضو دپارتمان ادبیات کلاسیک این دانشگاه به همراه دکتر نارمحمد سیدزاده نشستی با اعضای هیات مدیره سرای فردوسی داشتند. حضور دو نوازنده و محقق موسیقی مقامی در جلسه نیز حال و هوای خاصی ایجاد کرده بود. در بین سخن گفتن تار ایرانی و تاجیکی از داشته ها و نیازهای علمی دو طرف سخن رفت لزوم تعاملات هر چه بیشتر میان پژوهشگران و دانشگاه های دو کشور.

پروفسور دینارشایف با ذکر یک مثال بحث نیاز هر چه بیشتر به تبادلات فرهنگی را پیش کشید. او گفت:  تعلیم زبان در کشور ما به سبک اروپایی بر پایه صرف و نحو است اما شما از شیوه آموزش لغت استفاده میکنید که روش به مراتب بهتریست و ما باید آن را بکار گیریم و از طرفی ما در زمینه مطالعات تاریخ زبان دستاوردهای چشمگیری داشتیم متخصصینی که در تاریخ زبان به تحقیق پرداختند، تربیت یافتگان مکتب زبانشناسی روسی سن پترزبورگ بودند. زبانهای پهلوی و سغدی یا خوارزمی را خوب میشناسند. که حتما میتواند راهگشای پژوهشگران ایرانی باشد.

 دکتر محمدتقی راشد محصل استاد زبانهای باستانی از نبود متخصص زبان خوارزمی در ایران گفت و این نکته که اگر تعاملات دانشگاهی میان دوکشور افزایش یابد دستاوردها و پیشرفتهای خوبی در این رشته و سایر علوم پدیدار خواهد شد. ایشان با اشاره به ترجمه سالانه حدود 7 جلد کتاب پهلوی به فارسی در ایران، گفتند اگر این کتابها به تاجیکستان هم برود سرعت پژوهشها افزایش میابد اما مطالعات علمی نیاز به حمایت دولتها و ارگانهای ذی صلاح دارد و نمیشود با هزینه شخصی آنها را انجام داد.

استاد دینارشایف همچنین اشاره کرد که همکاری بین دو کشور باید در سطوح مختلف باشد. دانشگاه ها ایران و تاجیکستان یا موسسات علمی هردو کشور با هم در تماس باشند. با ارائه برنامه های مشخص میتوان این فعالتها را گسترش داد مثل برگزاری همایش بزرگان سرزمین ایران. این مسلم است که ما از غنایم فرهنگی خود درست استفاده نمیکنیم بزرگانی چون ابن سینا و فارابی، خواجه نصیر را داریم اما کمتر به آثار علمی آنها پرداخته ایم و آنها را به غیر فارسی زبانان واگزار کرده ایم.

دکتر راشد محصل در ادامه افزود: تردیدی نیست که ما از نظر باستانشناسی به هم وابسته هستیم. آثار فرهنگی که به طور کلی متعلق به اقوام آریایی هست در تاجیکستان فراوان است اما اینکه چند نفر رفته اند و دیده اند ومورد بررسی قرار داده اند شاید به انگشتان دست هم نرسد. در باره زبان اگر ما کاری هم بخواهیم بکنیم فعالیتهای دانشگاه این اجازه را نمیدهد برای همین است که میگویم حمایت دولتی از قیبل در اختیار قرار دادن راهنما و امکانات بسیار لازم است و روند مطالعات را سرعت می بخشد و در صورت مستمر بودند بسیار تاثیرگذار خواهد بود، برای هر دو کشور سودمند است و در پیشبرد فرهنگ موثر است.

مهندس لباف خانیکی، باستانشناس جمع که آثار باستانی تپه افراسیاب سمرقند، شادیاخ نیشابور و هلبک در کولاب را مورد مطالعه قرار داده از شباهت بی نظیر سفالها و معماری این مناطق گفت و یکی بودن فرهنگ دو کشور در قرن 4 و 5 هجری. همچنین خواستار توجه بیشتر به حفاظت نسخ خطی و آثار باستانی در تاجیکستان شد. مدیر موزه بزرگ کوهسنگی از لزوم سرعت در آغاز فصل مشارکتهای علمی و پژوهشی میان دو کشور گفت و اینکه هر چه زمان بگذرد تحولات زبانی و سنتها این گنجینه های ارزشمند را از بین خواهد برد.

پروفسور دینارشایف نیز اشاره کرد: این همکاری ها نباید محدود به حوزه باستان باشد بلکه باید در علوم روز و مسائل فرهنگی و اقتصادی نیز افزایش یابد.

دکتر اعظم زاد نیز با توجه به زمینه تخصص خود از پدر ادبیات نوین تاجیکستان صدرالدین عینی یاد کرد و گفت اگر چه در کتاب ارزشمند استاد عینی یعنی نمونه ادبیات تاجیک ما تذکره ای از شعرای غیر ماوراءالنهری نمی بینیم و آن هم به علت فشارهای زمانه است اما باز در حدود 70 مورد از زبان فارسی یاد شده است. پس از استقلال جمهوری تاجیکستان اهل علم ادب تاجیک بیشتر امکان یافته اند که روح ایرانی و اندیشه ایرانی را رواج دهند سفرهای زیاد تاجیکان و ورود هزاران جلد کتاب ایرانی به تاجیکستان چه به صورت رسمی و چه مستقل بسیار تاثیرگذاربوده است. ما در استان سغد و در دانشگاه دولتی خجند کارهایی خوبی در زمینه افکار ایرانی صورت داده ایم، نشر کتاب داریم که ما را به توسعه رابطه امیدوار میکند.

میرسعیداف:پس از استقلال تاجیکستان مشترکات دو کشور در حال رشد و پیشرفت است، از بین دانشمندان و مورخان تاجیک شاید نفرات کمی پیدا شوند که به ایران نیامده باشند. ما هر سال که به نمایشگاه کتاب می آییم حداقل 100 کتاب در موضوعات تحقیقاتی خود تهیه می کنیم و طریق اینترنت از جدیدترین کتابها و تحقیقات آگاه میشویم. وجود وابستگی فرهنگی ایران در خجند نیز در ایجاد روابط موثر بوده است. رئیس بخش علم دانشگاه خجند به گروه فعال ایران شناسی در این دانشگاه، ابزار روز مطالعه و وجود بیست هزار نسخه کتاب چاپ معاصر در آن اشاره کرد او گفت همانطور که استاد ملا احمد می گویند تاجیکستان هم باید در ایران چندین رایزنی فرهنگی داشته باشد.

از دیگر راهکارهای ارائه شده برگزاری کنسرتهای موسیقی مشترک در دو کشور بود و لزوم برپایی کنسولگری تاجیکستان در خراسان و مشهد بود. همچنین اشاره شد که هرچند فعالیتها فرهنگی و علمی نیاز مبرم به کمکهای دولتی دارد اما نباید از تاثیر سازمانهای مردم نهاد نیز غافل شد.

سوال پایانی را هم خانم ایوانوا نویسکا، ایرانشناس لهستانی که برای یک فرصت مطالعاتی به مشهد آمده اند، مطرح کرد. وی با بیان اینکه برای من که هیچگاه خطم تغییر نکرده و کتب قدیمی خود را به راحتی میتوانم بخوانم این تغییرات خط متوالی و از آن شگفت انگیزتر مردمی هم زبان با دوخط مختلف جای سوال بزرگی دارد آیا ضرورتی در تغییر این وضعیت نمیبینید؟

استاد دینارشایف گفت: تغییر یکباره خط فقط باعث بیسوادی مجدد مردم میشود. ما نباید خود را محدود کنیم و باید هر سه خط کرلیک و عربی و لاتینی را بیاموزیم نتنها خط بلکه زبان شان را هم باید بیاموزیم عربی زبان دین ماست و زبان اکثریت سرچشمه های علمی و ادبی فرهنگ ماست پس ما باید همه را بیاموزیم برای آنها که میراث کهن خطی ندارند نوع خط اهمیتی ندارد. در همین ایران و عربستان هم زبان علم لاتینی است و باید این را دانست که هر خط مزایا و معایب خود را دارد. ما هم آموزش خط و تغییر آن را به آرامی داریم پیش میبریم.

دکتر سیدزاده هم افزود: اینکه ما به کرلیک نوشتیم جبر تاریخ و ضرورت زمان بود اما بازگشت به خط نیاکان را آغاز کرده ایم مجلات و کتابهایی داریم که به هر دو خط چاپ میشوند.

هرچند هر بحث یک باب جدید گفتگو را میگشود اما با نواختن تار، که به تعبیر حاظران یک زبان مشترک دیگر بود، توسط دکتر میرسعیداف و آقایان یاری و بهرامی جلسه سه ساعته خاتمه یافت.

 

اساتید تاجیکی میهمان دفتر انجمن دوستی ایران و تاجیکستان در مشهد

 

اساتید تاجیکی میهمان دفتر انجمن دوستی ایران و تاجیکستان در مشهد

 

اساتید تاجیکی میهمان دفتر انجمن دوستی ایران و تاجیکستان در مشهد

 

 

 

 

ارسال نظر جدید