اخبار انجمن دوستی

مجتهد شبستری: برای جلوگیری از رشد فعالیت های گروه های تندرو باید به کارهای فرهنگی و دینی منطقه ای تاکید کرد


فقر و ناآگاهی دلیل گسترش افراط گرایی در آسیای مرکزی: در نشست بنیاد مطالعات قفقاز مطرح شد

میدان سامانی در دوشنبه- تاجیکستانمیدان سامانی در دوشنبه- تاجیکستان

شفقنا- نشست «افراط گرایی در آسیای مرکزی» از سوی گروه پژوهشی مطالعات اوراسیای مرکزی دانشگاه تهران و بنیاد مطالعات قفقاز با سخنراني جناب آقای دکتر علی اشرف مجتهد شبستری (نخستین سفیر جمهوری اسلامی ایران در تاجیکستان و رییس انجمن دوستی ایران و تاجیکستان) و جناب آقای محسن محمدی (رییس اداره دوم مشترک المنافع و قفقاز وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران) در سالن مرکز مطالعات عالی بین المللی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران برگزار شد.

کولایی: بسترهای مناسبی برای گسترش افراط گرایی به نام دین در آسیای مرکزی وجود دارد

به گزارش خبرنگار شفقنا، الهه کولایی در ابتدای نشست درباره چالش های منطقه غرب آسیا تصریح کرد: در غرب آسیا تحولاتی در جریان است که این منطقه را به یکی از پر چالش ترین مناطق جهان تبدیل کرده است. آثار و پیامدهای تحولات این منطقه درعرصه های وسیع در حال گسترش است.

او ادامه داد: موضوع افراط گرایی اسلامی در آسیای مرکزی برخلاف باورها و شناخت دیدگاه هایی است که ما به آن اعتقاد داریم و باید بدانیم که این جریان چگونه شکل گرفته، چگونه گسترش پیدا کرده و زمینه های رشد آن چه چیزی بوده است. درباره تحولات غرب آسیا شناختن این زمینه ها بسیار مهم است.

استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران در خصوص عدم دسترسی به آموزه های دینی درست در آسیای مرکزی گفت: در طول  70 سال تلاش شد تا در آسیای مرکزی باورهای دینی از بین بروند؛ در چارچوب نگاهی که دولت کمونیستی در مسکو و این مناطق نسبت به اسلام داشت، این باور وجود داشت که با استفاده از همه ابزارهای قدرت نرم و سخت توامان نه فقط استفاده از زور و سرکوب بلکه از همه نهادهای آموزشی، پرورشی و هنر از همه امکاناتی که می تواند به تغییر نگرش دینی مردم کمک کند، استفاده کردند تا اسلام را در آسیای مرکزی و مناطق مسلمان نشینی که تحت کنترل داشتند از بین ببرند.

کولایی در پایان اظهار کرد: آنچه که در طول تمام سالهای بعد از فروپاشی مطرح شد و تحولات گوناگونی که در این مناطق از جنگ داخلی تاجیکستان و بعد از اتفاقات یازده سپتامبر اتفاق افتاد نشان داد که بسترهای مناسبی برای گسترش افراط گرایی به نام دین در این مناطق وجود دارد که امروز به تهدید جدی تبدیل شده است و بسیاری از جوانان را گروه هایی مانند داعش جذب کردند. بحث انتقال نگرش این گروه ها از این منطقه به داخل آسیای مرکزی، قفقاز و روسیه یک تهدید جدی به شمار می آید.

مجتهد شبستری: برای جلوگیری از رشد فعالیت های گروه های تندرو باید به کارهای فرهنگی و دینی منطقه ای تاکید کرد

علی اشرف مجتهد شبستری درباره اسلام زدایی در آسیانه مرکزی اظهار کرد: آسیای مرکزی جزو اولین مناطقی است که به اسلام گرویدند و در ابتدا از بخارا شروع شد بنابراین اسلام برای آسیای مرکزی موضوع جدیدی نیست. در زمانی که شوروی قصد اسلام زدایی داشت به موفقیت کامل نرسید این در حالیست که وقتی 70 سال از تعالیم دینی دور هم باشیم به طور قطع تاثیراتی خواهد داشت و بعضی از موارد کمرنگ می شود. تمام کوشش های شوروی این بود که تا حد امکان دین زدایی کند.

او توضیح داد: من اولین دیپلماتی بودم که وارد تاجیکستان شدم و در آن زمان وزیر خارجه وقت آمریکا اعلام کرد چون ایران وارد تاجیکستان شده و در اینجا سفارتخانه دارد، آمریکا نیز باید به این کشور ورود پیدا کند و یک ماه بعد آن‌ها نیز سفارت خود را در این کشور ایجاد کردند.

سفیر سابق ایران در تاجیکستان، جنگ داخلی تاجیکستان را مخرب دانست و تصریح کرد:‌ جنگ داخلی در این کشور به راحتی صورت گرفت. در ابتدا 200 جوان تاجیک در اعتراض به بی ‌احترامی رییس مجلس این کشور به یکی از وزیران تجمعی ترتیب دادند اما به دلیل بی ‌توجهی به این اعتراضات هر روز بر جمعیت معترضان افزوده شد و در نهایت به جنگ داخلی در این کشور منجر شد که تا امروز نیز تاجیکستان و حتی منطقه به نوعی تاوان این جنگ داخلی را می‌دهند.

رییس انجمن دوستی ایران و تاجیکستان افزود: دانش اسلامی در میان مردم آسیای میانه، ازبک ها و تاجیک ها از اسلام کمتر بوده چون دسترسی به منابع  تغییر می کند و عوض می شود به طور مثال در تاجیکستان دوبار خط تغییر پیدا کرده است.

اولین سفیر ایران در تاجیکستان درباره حرکات اسلامی عنوان کرد: در حال حاضر عثمان رییس حزب اسلامی ازبکستان است که در همین چند ماه اخیر اعلام کردند که ما با داعش متحد هستیم و وظیفه شرعی ماست که با داعش اتحاد داشته باشیم. از طرف دیگر تحولات را در قرقیزستان و قزاقستان داریم. ویدئویی که داعش در این مناطق منتشر کرد در ارتباط با تعلیم قزاق ها در عراق منجر به شوک عجیبی در آسیای مرکزی شد؛ در قزاقستان و قرقیزستان تا حدودی نسبت به مفاهیم اسلامی، لیبرال بودند و اما بعد از این در قزاقستان و قرقیزستان سعی شد تا از حرکات آنها جلوگیری شود.

او ادامه داد: تاجیکستان تنها کشوری بود که حزب نهضت اسلامی در آن سیاسی شده بود. آنها در ابتدا به این حزب توجه کردند اما به مرور آنها را تضعیف کرده و در نهایت سبب شد تا در انتخابات حتی نتوانند یک کرسی به دست بیاورند و در چنین شرایطی است که آرام آرام جوانان تاجیکی دسترسی کمتری به اطلاعات دینی خواهند داشت که متاسفانه برخی مفتی‌های این کشور نیز بسیار کم سواد هستند.

رییس انجمن دوستی ایران و تاجیکستان با بیان اینکه بیش از یک میلیون جوان تاجیکی برای کسب و کار به روسیه رفتند، بیان کرد: درآمد این جوانان دو برابر بودجه کل تاجیکستان است اما جوانان تاجیک در روسیه از نظر شرایط زندگی، روانی و روحی در بدترین شرایط به سر می‌برند چرا که به شدت تحقیر می‌شوند و تمام این عوامل می‌ تواند باعث گرایش هرچه بیش‌تر آنها به داعش شود و البته داعش هم تمام تلاش خود را برای برقراری ارتباط با این تاجیک‌های مقیم روسیه انجام می‌دهد تا آنها را جذب کند.

سفیر پیشین ایران در تاجیکستان با اشاره به دستمزدهای بالای اعضای داعش خاطرنشان کرد: داعش برای جذب نیرو دستمزدهای کلانی به اعضای خود می‌دهد برای مثال به یک جوان تاجیک در اول کار 35 هزار دلار داده بود و گفته بود حتی لازم نیست جنگجو شود. او می‌تواند دانشجوی رشته پزشکی یا مهندسی باشد و همین نوع تبلیغات و اقدامات است که باعث می‌شود آن‌ها به دوستان و خانواده‌های خود از دستمزدهای بالای‌شان اطلاع داده و از آن‌ها هم بخواهند تا به داعش بپیوندند و این در حالیست که در تاجیکستان جوانان پس از گرفتن دیپلم بیکار هستند.

مجتهدی شبستری در پایان بهترین و مهمترین کار برای مقابله با افراط ‌گرایی را تبادل فرهنگی میان کشورهای منطقه دانست و افزود:‌ باید به تعاملات دانشجویی و کارهای فرهنگی تاکید کرد و همکاری‌های علمی، فرهنگی و دانشگاهی میان کشورهای منطقه را گسترش داد تا جوانان با علوم دینی و مشترکات فرهنگی یکدیگر آشنا شوند و تمایلی به گروه‌های افراط‌ گرا نداشته باشند.

محسن محمدی: عدم آگاهی و عدم پاسخگویی علمای آسیای میانه به جوانان سبب جذب آنها به گروه های افراطی می شود

در ادامه این نشست، محسن محمدی، رییس اداره دوم مشترک المنافع وزارت امور خارجه گفت: امروزه افراط گرایی از عوامل موثر در حاشیه امنیتی ایران است. متاسفانه امروز منطقه آسیای میانه و خاورمیانه با خطر جدی افراط گرایی مواجه هستند.

او عنوان کرد: جریان های اسلامی در این منطقه به صورت مخفی حرکت خود را ادامه می دهد. دراینجا جریان حزب نهضت اسلامی در سال 1974 تاسیس شد و سال ها قبل تر از فروپاشی شوروی این گروه تاسیس شد. اگر بخواهیم تاثیرپذیری آسیای میانه از جریان های خارج منطقه را در نظر بگیریم اولین تاثیر، سایه اشغال افغانستان توسط شوروی بود.

رییس اداره دوم مشترک المنافع وزارت امور خارجه دومین واقعه تاثیرگذار را انقلاب اسلامی ایران دانست و بیان کرد: منطقه از افکار انقلاب اسلامی ایران تاثیر گرفت؛ البته در این اواخر است که جریانات تکفیری تاثیرات خودش را بر آسیای میانه گذاشته است.

محمدی درباره گرایش های اسلامی در منطقه آسیای مرکزی توضیح داد و افزود: گرایش‌های اسلامی در آسیای مرکزی به چند بخش تقسیم می‌ شوند؛ یکی اسلام سنتی و محافظه کار،‌ اسلام صوفیانه متکی به تربیت‌های شیوخ صوفی و گرایش اسماعیلیه در بدخشان است. هم‌چنین جریان‌های سلفی که خود به دو دسته میانه ‌رو و تندرو تقسیم می‌شوند.

او ادامه داد: می‌ توان گفت اسلام آسیای میانه، صوفی مسلک و اسلامی به دور از شاخه و گرایش بود؛ البته در قزاقستان گرایش به اسلام کمرنگ ‌تر از کشورهایی مانند قرقیزستان و تاجیکستان است. هم ‌چنین از دیگر مسایلی که در این منطقه دیده می‌شود نداشتن روحیه اعتراضی است که می‌توان آن را نتیجه حکومت کمونیستی دانست.

رییس اداره دوم مشترک المنافع وزارت امور خارجه اظهار کرد: یکی از مهم‌ ترین عواملی که باعث گسترش سلفی ‌گری در آسیای مرکزی می‌شود ناتوان بودن علمای مذهبی میانه‌ رو در پاسخ‌ دادن به سوالات دینی جوانان است که باعث می‌شود آنها‌ به کشورهایی مهاجرت کنند که سلفی ‌گری در آن ‌جا بسیار پر نفوذ است.

محمدی با اشاره به مشخص شدن فعالیت جریان‌های افراطی در منطقه خاورمیانه و آسیای میانه افزود: نداشتن محدودیت زمان و مکان، تشکیل جریان افراط از عناصر بین‌ المللی که در نوع خود بی ‌سابقه است و جذب مخاطبان بین المللی از جمله مهم ترین مشخصات این گروه‌ های افراطی است. هم ‌چنین باید بگویم برای اولین‌ بار است که یک جریان افراطی اسلامی برای خود ساختار حکومتی تشکیل می ‌دهد و این امر در کنار سایر موارد گفته شده حاکی از پیچیدگی جریان ‌های افراطی امروزه است.

رییس اداره دوم مشترک المنافع وزارت خارجه در پایان گفت:‌ فقر عمومی در کشورهای آسیای میانه موجب گسترش افراط گرایی در منطقه شده است. هم‌چنین وجود نظام‌های فرسوده سیاسی و قایم به فرد زمینه بروز و ظهور جنبش‌ های اجتماعی‌ را فراهم می‌کند که اقدامات آن‌ها خارج از کنترل دولت ‌ها خواهد بود.

ارسال نظر جدید