اخبار انجمن دوستی

گزارش کامل همایش بزرگداشت شیخ محمود شبستری در روزنامه اطلاعات


گزارش کامل همایش بزرگداشت شیخ محمود شبستری در روزنامه اطلاعات



تبریز ـ خبرنگار اطلاعات: همایش ملی بزرگداشت شیخ محمود شبستری با حضور جمعی از بزرگان ادب و عرفان، و مسئولان کشوری و استانی در شهرستان شبستر برگزار شد.

محمدزاده امام جمعه شبستردر آغاز این همایش با اشاره به این که شبستر منتسب به شیخ محمود شبستری و اجداد پدری مقام معظم رهبری است، این شهرستان را شهرستان ولایت دانست و حضور بزرگان علم و معرفت را در این شهرستان خوش آمد گفت.

حجت‌الاسلام والمسلمین محمدزاده افزود: آنچه گمشده بشریت است،علم ومعرفت و شناخت و ادبیات است که به وسیله انبیا و اولیا برای هدایت بشر فرستاده شده و همه باید به سوی آن حرکت کنیم.

وی نیاز امروز جامعه بشری را حراست از حقیقت علم، دین، معرفت و عرفان دانست که باید با حفظ آن از جامعه را از شر عرفان‌های کاذب مصون کرد.

امام جمعه شبستر ادامه داد: شیخ محمودشبستری از نمونه‌هایی است که توانسته با هزار بیت منتخب خود همه را به سوی رسالت الهی ساختن بشر هدایت کند.

او افزود: امروز برای اصحاب عرفان و دین و ادب لازم است در این وادی قدم‌های موثری بردارند.

* افتخار بزرگ تمدن بشر

رئیس هیات مدیره موسسه فرهنگی و هنری شیخ محمود شبستری نیز در این همایش گفت: همایش ملی عارف نامی شیخ محمود شبستری زمانی انجام می‌شود که سال‌های ۲۰۱۶ و ۲۰۱۷ از سوی یونسکو به مناسبت هفتصدمین سال تالیف گلشن راز به ثبت جهانی رسیده است.

دکتر حسن امین لو ثبت هفتصدمین سال تالیف گلشن راز از طرف یونسکو را افتخار بزرگی برای تمدن بشری به ویژه ایران دانست و افزود: امروز برای مردم فرهنگ دوست شبستر روز تاریخی است که در حافظه تاریخی این مرز و بوم ماندگار خواهد شد.وی در ادامه سخنانش خواستار حمایت ارگان‌های دوستدار شیخ محمود شبستری برای برگزاری همایش‌های بین‌المللی یا موضوعیت این عارف بزرگ، تصویب نامگذاری خیابان‌های شهرهای استان آذربایجان‌شرقی به نام شیخ محمود شبستری، خواهر خواندگی بین شهرهای نیشابور، خوی، کرمان و هرات با شبستر به دلیل مشترکات فرهنگی و تاریخی شد.

امین لو همچنین بر لزوم حمایت‌های دانشگاه‌ها برای انجام پروژه‌های تحقیقاتی در خصوص شیخ محمود شبستری تاکید کرد.

* مانیفست عرفان و فلسفه ‏

دبیر علمی همایش ملی شیخ محمود شبستری نیز با اشاره به وجود مقبره بسیاری از بزرگان در میدان شبستر گفت: ۳۴۴ نفر از اهل الله در این میدان خوابیده‌اند و شیخ محمود در صدر این مشاهیر قرار دارد.‏

علی اشرف مجتهد شبستری افزود: (از کتاب صمد موحد) ما شبستری‌ها مدیون شیخ محمود هستیم چون وقتی از عرفان و تصوف آذربایجان حرف پیش می‌آید، اولین نام، شیخ محمود شبستری است که به ذهن متبادر می‌شود.

وی ادامه داد: متاسفانه حق مطلب در مورد شیخ محمود شبستری ادا نشده و امیدوارم این همایش ادای دینی به شیخ محمود باشد.

او در ادامه در باره کتاب گلشن راز گفت: گلشن راز به حق مانیفست عرفان، فلسفه و حکمت اسلامی نامیده شده و ده‌ها شرح بر آن نوشته شده و به زبان‌های مختلف ترجمه شده است.وی افزود: با وجود این که حجم این کتاب اندک است اما یکی از یادگارهای پرارزش و بلند نام عرفان و ادب پارسی است که درآن به مفاهیم عارفانه، شور و شوق روانی ویژه همراه شده است.

دبیر علمی همایش ملی شیخ محمود شبستری با اشاره به ثبت جهانی هفصدمین سال تالیف کتاب گلشن راز، از کمیسیون ملی یونسکو قدردانی کرد و گفت: چنین همایشی از آرزوهای مردم شبستر بود.

او همچنین از برگزاری کنفرانس بین‌المللی شیخ محمود شبستری با شرکت استادان خارجی و داخلی در سال آینده خبر داد.

مجتهد شبستری افزود: گرچه کتاب‌ها و مقالات زیادی در مورد شیخ محمود شبستری نوشته شده است اما هنوز ناگفته‌های زیادی در مورد ایشان وجود دارد.

* پیام وزیر فرهنگ

در بخش دیگری از همایش، مدیر کل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان شرقی، پیام وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی را قرائت کرد. ‏

در پیام علی جنتی آمده است:

به نام آنکه جان را فکرت آموخت ‏

چراغ دل به نور جان برافروخت ‏

به نزد آنکه جانش در تجلی است ‏

همه عالم کتاب حق تعالی است ‏

به زیر پرده هر ذره پنهان

جمال جان فزای روح جانان

ایران به عنوان قبله دل عارفان و کعبه آمال اولیا و مقربان است و زبان پارسی شکرینش، شاخ نبات دیوان سخنوران؛ و آذربایجان بسان جان این کالبد.

در بخش دیگری از ‌این پیام آمده است: وقتی فضیلت‌های اعجاب آور این سرزمین، با مضمون این عبارت دمساز شود که: «شرق المکان بالمکین»، آذربایجان ارجی مضاعف می‌یابد، زیرا به عیان می‌بینی فرزندان فرهیخته این خاک گوهرخیز را شأنی است که عنقای خیال را بال رسیدن به قبله اعتبار و دانش ایشان نیست. ‏

سعدالدین محمود بن عبدالکریم معروف به شیخ محمود شبستری، یکی از طایران خوش الحان ادبیات و عرفان است که با گذشت سده‌ها از غروب حیاتش، هنوز زلال فکر پرفروع او، تشنگان علم و معرفت را سیراب می‌کند. قطبی که صاحبدلان به گرد اندیشه‌های تابناکش در گردشند و مستعدان از برکات نفس‌هایش خوش.

این پیام می‌افزاید: در این میان، خطه عارف پرور شبستر، دردرازنای تاریخ خود مردان نامداری را در دامان خویش پرورده است که شیخ محمود شبستری یکی از پرآوازه‌ترین آنان است. شیخ شبستری که در جوانی به مسند شیخوخیت و ارشاد دست یافته بود، هرچند بر اساس قراین عمر کوتاهی داشت لکن درهمین اندک سالی نیز که از موهبت حیات بهره یافته بود، چنان زیست و چنان نمود که هنوز پس از قرن‌ها همچنان نامش ورد زبان‌هاست.

آنچه بیش از هرچیز ابعاد بلند آوازگی این شیخ جوان شبستر را رقم زده است، منظومه گلشن راز اوست. اگرچه آثار دیگری نیز بدو منسوب و مسجل است، اما در میان میراث بازمانده از او، گلشن راز جایگاهی به مراتب رفیع‌تر و بلند مرتبه‌تر یافته است چنانکه از همان ایام سرایش، نسخه‌های آن در پهنه گسترده‌ای از قلمرو فرهنگی ایران آن روزگار نشر یافته و در گذر زمان، دانشوران بسیاری با ژرف کاوی در ادبیات آن، شرح گونه بر آن نوشته اند.

در بخش پایانی این پیام آمده است: اینک که زحمات همکاران سختکوش اینجانب در آذربایجان و بانیان محترم این همایش ملی برای بزرگداشت شیخ محمود شبستری ثمر داده و این گردهمایی ارجمند در شرف دیدن آفتاب است؛ به واسطه احساس عمیق علاقه‌مندی به این خطه معرفت پرور و نیز بر مبنای مسئولیتی قراردادی، تحریر پیامی بر این همایش مبارک نیز سهم ما افتاده است و الا به خوبی واقفیم که عرصه سیمرغ، جولانگاه خطیری است و نوشتن درباره چنین متفکری بشکوه، تا چه میزان کاری صعب و دشوار.‏

‏* پیام رئیس دانشگاه آزاد اسلامی

در بخش دیگری از این همایش پیام رئیس دانشگاه آزاد اسلامی کل کشور توسط مجری همایش قرائت شد. ‏

در این پیام آمده است: باعث افتخار و مباهات بنده است که در شهر ادب پرور و فرهنگ گستر شبستر که نقشی بسزا در پاسداری و صیانت از هویت ملی و دینی ما ایرانیان در طول تاریخ ایفا کرده است، سخن برانم.آنچه که این شوق را زیاد می‌کند حضور در بزک باشکوه جناب شیخ محمود شبستری است. این مرد نورانی خدایی دیار شبستر.

به جهت حضور اندیشمندان و بزرگان ادب و عرفان قصد سخن فرسایی ندارم اما به واسطه اتفاق میمونی که به همت همکاران کمیسیون ملی یونسکو در ثبت نکوداشت این عارف نامی ایران زمین درفهرست مشاهیر جهانی یونسکو محقق شد نکاتی کوتاه پیشکش حضور شما گرامیان دارم.

میرزاده در بخش دیگری از پیام خود اعلام کرد: گرامیداشت هفتصدمین سال نگارش کتاب پر ارج گلشن راز که بی تردید اثر کم نظیر در وادی عرفان اسلامی است مایه افتخار و اعتبار و نازش ایرانیان در عرصه حکمت و ادب اسلامی در عرصه بین‌المللی است. سازمان جهانی یونسکو سالهای ۲۰۱۶-۲۰۱۷ را با نام این مرد بزرگ دیار شبستر در فهرست مشاهیر یونسکو درج کرده است. اما هدف و افق نگاه یونسکو از تدوین چنین برنامه‌ای در یونسکو چیست؟ یونسکو بر این باور است که ریسمان هویت و پیوستگی ملت‌ها، فرهنگ‌ها و خرده فرهنگ‌ها مدیون آثار و دستاوردهای مردان بی نظیری است که همواره در صدد نزدیکی میان ملتها، ترویج دانایی و خردورزی، تقبیح جنگ و ستیز و بر صدر نشاندن صلح و دوستی است.

در قسمت دیگری از پیام میرزاده اشاره شده است. هدف دیگری که یونسکو از معرفی این بزرگان دنبال می‌کند اشاعه و ترویج آموزه‌های این بزرگان در عرصه ملی، منطقه‌ای و جهانی است. باید اذعان کنیم که ما چنان که شایسته و بایسته این نام بزرگان است در این امر کوتاهی‌های ملال انگیزی داریم. نسل جدید ما با آرا، اندیشه‌ها و آموزه‌های این بزرگان اگر نگوییم بیگانه بلکه کم مایه‌اند و از طرفی پیوستگی و تداوم هویت ملی و دینی ما، متاثر و ملهم از چنین گنجه‌هایی است. یونسکو تاکید بایسته دارد که در عصر مدرن و پسامدرن هویت ستیز، وجود مفاخر و مشاهیر کشورها بسان حافظه‌ای فعال و استوار است که قافله بشریت را می‌تواند به آرامش، بالندگی و صلح و مدارا هدایت کند، تلقی می‌شود. ‏

‏* عرفان و سیاست جدا نشدنی هستند

سخنگوی وزارت امور خارجه نیز با حضور در این همایش، با اشاره به رابطه عرفان و سیاست گفت: از پرسش‌های بنیادین و تاریخی در ساحت عرفان، نسبت و رابطه «عرفان و سیاست» است، که سیاست خارجی هم بخش قابل توجهی از آنست.

آیا عرفان که از مقوله معناگرائی، جذبه و سلوک است و با درون گرایی و دنیا گریزی ارتباط نزدیک دارد، با سیاست که پدیده‌ای بیرونی است و مرتبط با اجتماع، منافع مادی و معیشت زمینی، قابل اجتماع هستند یا خیر؟ و اگر ارتباطی وجود دارد از چه نوعی است. آیا می‌توان مبادی عرفانی را در سیاست خارجی که از مقوله نبرد برای منافع این جهانی است، بکار بست و به هدف هم رسید؟

حسین جابری انصاری با تاکید بر تاثیر عرفان و سیاست، پیامبر اسلام(ص) و امیرالمؤمنین(ع) نمونه و الگوی بارز این امر دانست.

وی ادامه داد: دستورات الهی در قرآن کریم، سنت و سیره پیامبر اعظم(ص) و عترت طاهرین (ع) در عرفان اصیل اسلامی و سلوک آنها در تشکیل حکومت و ارائه دستوراتی برای ایجاد نظم و عدالت اجتماعی، تمسک به معنویت و مدیریت، سیر من الخلق الی الحق و سیر من الحق الی الخلق بالحق، داشتن درد خدا و خلق، نشان می‌دهد درون گرایی و برون گرایی در اندیشه عرفانی اسلام با هم مرتبط هستند.

جابری انصاری اضافه کرد: اهداف و رویکرد سیاست و سیاست خارجی اگر با این نحله از عرفان تعریف شود، غایت آن سعادت جامعه بشری می‌شود. کشتارها و نبردهای امروز جهان به این دلیل است که عرفان جایگاه واقعی خود را در سیاست ندارد.وی با اشاره به اهمیت کتاب گلشن راز، گفت: ما وارث یک تمدن برجسته هستیم که از مشخصه‌های آن اخلاق گرا و عرفانی بودن است. باید قدر بزرگانی که چارچوب آن‌را استوار کردند و چنین آبرویی به ایران دادند، بدانیم.

سخنگوی وزارت امور خارجه اضافه کرد: اگر تخریب تصویر ایران تا امروز کار دشواری برای کنشگران خارجی بوده، نتیجه تاثیرات فراوان فکر، دانش، بینش و روح ایرانی و ارج و قرب بین‌المللی تمدن ایرانی است که آنرا وامدار زحمات بزرگان، اندیشمندان و عرفای خود هستیم.

وی با بیان این که اگر اخلاق‌گرایی عرفانی محور سیاست خارجی باشد، موجب تفاوت رفتارها می‌شود، افزود: عرفان اسلامی قرنهاست محیط سیاسی ایران را تحت تاثیر قرار داده و این تاثیر امروز بیش از پیش مشهود است. سیاستمدار ایرانی حتی اگر بخواهد نمی‌تواند فارغ از ارزش‌های اخلاقی گامی بردارد و اگر چنین کند اجر و قرب خود را در پیشگاه ملت ایران از دست خواهد داد. غالب ایرانیان اگر سفاک و خونریز نیستند نتیجه حضور و تاثیر شخصیت‌های برجسته عرفانی ماست که اندیشه و رفتار سیاسی ایرانیان را شکل داده‌اند.

* درمان بیماری‌های بشر ‏

در ادامه این همایش سرپرست کمیسیون ملی یونسکو در ایران با اشاره به اعلام بزرگداشت هفتصدمین سال تالیف کتاب گلشن راز شیخ محمود شبستری از سوی یونسکو، این اقدام را نامه و نقشه راه کاربردی برای درمان بیماری‌هاو جراحت‌های دردناک انسان عصر مدرن نظیر جهل و خشونت و… دانست.

سعدالله نصیری قیداری افزود: در هر کشوری کمیسیون ملی یونسکو دریچه ایست که یافته‌های جهانی از آن طریق وارد کشورها شود و با قوانین و اسناد بالادستی آن کشور تطبیق داده شود و تجربیات کشورها هم از این طریق به دنیامعرفی شود. و یکی از کارهایی که ما وظیف داریم در گروه‌های مختلف این کمیسیون انجام دهیم این بده بستان فرهنگی است.نصیری قیداری ادامه داد: تا کنون ۱۰ مورد میراث معنوی، ۱۹ مورد میراث مادی مثل ابنیه تاریخی و ۱۲ مورد میراث طبیعی ایران به ثبت جهانی رسیده و از این موارد متعدد در لیست نوبت داریم.وی اضافه کرد: به دلیل سهمیه‌بندی کشورها، تا ۴۰ـ۵۰ سال آینده به اندازه کافی موارد برای ثبت جهانی داریم.

سرپرست کمیسیون ملی یونسکو در ایران اعلام کرد: شیخ محمود شبستری، زکریای رازی و سید مرتضی علم الهدی سه شخصیت و مشاهیری بودند که نامشان در فهرست ۵۳ نفری نکوداشت یونسکو به ثبت رسید.وی افزود: حال که سال‌های ۲۰۱۶ و ۲۰۱۷ برای بزرگداشت این سه بزرگمرد نامگذاری شده بر گردن ما، انجمن‌های علمی و دانشگاه‌هاست که آثار این افراد را معرفی کنند. ‏

این حرکت شروعی است که در سراسر کشور و منطقه برنامه‌های دیگری داشته باشیم.

قیداری با بیان این‌که گرامیداشت هفتصدمین سال نگارش کتاب گلشن راز مایه افتخار و اعتبار ایرانیان در عرصه بین‌المللی است، ادامه داد: یونسکو بر این باور است که ریسمان هویت و پیوستگی مردم ما، فرهنگ‌ها و خرده فرهنگ‌ها مدیون آثار و دستاوردهای مردان بی نظیری است که همواره در صدد نزدیکی میان ملت‌ها ترویج دانایی و خرد ورزی، تقبیح جنگ و ستیز و بر صدر نشاندن صلح و دوستی است و شیخ محمود شبستری به زعم کارشناسان یونسکو صاحب همه این صفات است و گلشن راز علی رغم کوتاهی، بزرگی اندیشه‌های عمیق انسانی شیخ محمود را نشان می‌دهد. رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران نیز در بخش دیگری از این همایش گفت: آذربایجان خطه مردان بزرگ و مفاخر ایران است.

دکتر مهدی محقق افزود: تا کنون در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی برای ۱۵۰ نفر بزرگداشت برگزار کردیم که متجاوز از ۲۰ نفر آنها از خطه آذربایجان بوده اند.

عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی ادامه داد: جای تعجب نیست که ۷۰۰ سال پیش عارف درجه اولی در این سرزمین پیدا شده که هر شعرش پندی برای انسان باشد.دکتر مهدی محقق خاطرنشان کرد: شیخ محمود شبستری از افتخارات کشور ماست و بسیار خوشحالم که برای یادبود عارف بزرگی چون او در این محفل حاضر شده ام.

* تنها توجه شیخ خدا بود ‏

نماینده ولی فقیه در استان همدان نیزدر همایش بزرگداشت شیخ محمود شبستری، با بیان این‌که عالی‌ترین مقام انسانی نائل شدن به حقیقت و بندگی خداوند است، گفت: حقیقت عرفان ناب اسلامی، رسیدن به مقام شهود است.

آیت الله غیاث الدین طاها محمدی با اشاره به این‌که رسیدن به مقام عبودیت بدون درک حقیقت ممکن نیست، اظهار داشت: حقیقت عرفان ناب اسلامی، رسیدن به مقام شهود و عبودیت حق مسلم است.وی با تأکید بر این‌که انسان برای رسیدن به عبودیت و حقیقت باید از مجاز عبور کند، گفت: با مطالعه آثار و احوالات شیخ محمود شبستری می‌توان به این مسأله دست یافت که عالم وارسته و عارف دلباخته برای رسیدن به مقام عبودیت دل در گرو حبل الهی سپرد تا به لقاءالله برسد.

امام جمعه همدان با بیان این‌که عالی‌ترین مقام انسانی نائل شدن به حقیقت و بندگی خداوند است، خاطرنشان کرد: شیخ محمود شبستری غرق تماشای حق و حقیقت از خودش خبر نداشت و تنها توجهش خدا بود، به عبارت دیگر از احوالات شیخ می‌توان یافت که عاشق برای رسیدن به معشوق، غرق تماشا شده است.

آیت الله طاهامحمدی در بخش دیگری از سخنان خود با تقدیر از دست‌اندرکاران برگزاری همایش بزرگداشت شیخ محمود شبستری، خواستار معرفی عرفان ناب اسلامی به نسل جوان جامعه شد و اظهار داشت: می‌توان از احادیث، اخبار، روایات و آیات الهی دریافت که در اسلام بارها بر عرفان نظری و عملی تأکید شده است.وی با اشاره به این‌که عرفان از جنس شهود است، اضافه کرد: منکران عرفان که عمدتاً دشمن شیعه و اسلام هستند، در‌صدد گسترش عرفان‌های غیراسلامی در جامعه بوده و سعی می‌کنند تا جوانان ما را از سیر الی‌الله به انحراف بکشانند، گسترش عرفان‌های کاذب در راستای اهداف دشمنان اسلام و تشیع است.

‏‏* با آثار شیخ برخورد علمی شود

در ادامه همایش بزرگداشت شیخ محمودشبستری، مدیر مسئول و سرپرست روزنامه اطلاعات با اشاره به آثار ارزشمند این عارف بزرگ گفت: جا دارد که یک کار این همایش پرشکوه، جمع‌آوری یادکرد علما و عرفا از شیخ محمود و آثارش باشد.

مشروح بیانات ایشان درآینده چاپ خواهد شد.

* ایران خاستگاه عرفان و فلسفه در جهان است

فیلسوف و محقق بنام کشورمان نیز از ایران به عنوان سرزمین عرفان یاد کرد و گفت: عرفان و فلسفه در همه جای دنیا متأثر از ایران بوده است.

غلامحسین ابراهیمی دینانی در پایان همایش ملی یکروزه شیخ محمود شبستری، اظهار کرد: یونان و هیچ جای اروپا و دنیا نمی‌تواند ادعای علم فلسفه را داشته باشد.دینانی با بیان نقش فیلسوفان ایران در سطح جهانی، گفت: گلشن راز محمود شبستری، حکمت خسروانی است و در تاریخ بشریت معنویت اولین بار توسط ایرانیان وارد عرفان شد.

وی اظهار داشت: سه ظلمت بنیانی در بشر متشکل از نیروی تعقل، عشق و ایمان وجود دارد و انسان بدون باور و ایمان نمی‌تواند زندگی کند.

وی اضافه کرد: عقل بالاتر از ایمان و عشق قرار دارد و عرفان شیخ محمود شبستری بر همین مبنا حکمت بوده واهل تفکر و گفتگو است.

او یادآور شد: گلشن راز واقعا راز است؛ راز آنجایی است که عقل به محدودیت خود واقف می‌شود و شیخ تا آنجایی که می‌شد طی کرد به دنبال حقیقت رفته است.

رونمایی از کتاب چراغ جان، مجموعه مقالات و پژوهش‌های متاخران در خصوص شیخ محمود شبستری که به کوشش محمد طاهری خسروشاهی تهیه شده و رونمایی از تندیس شیخ محمود شبستری از دیگر برنامه همایش ملی بزرگداشت این عارف نامی ایران بود.‏

منبع : روزنامه اطلاعات مورخ 18 اردیبهشت 1395

ارسال نظر جدید