اخبار انجمن دوستی

دیدار با شاعر تاجیک در شهرکتاب مرکزی


دیدار با شاعر تاجیک در شهرکتاب مرکزی
 

دیدار با گل‌نظر، شاعر مشهور تاجیکستان، شنبه گذشته با حضور رئیس انجمن دوستی ایران و تاجیکستان و معاون سفیر این کشور در تهران، در فروشگاه مرکزی شهرکتاب برگزار شد.
در ابتدای نشست، مجتهد شبستری رئیس انجمن دوستی ایران و تاجیکستان با اشاره به اشتراک‌های زبانی، نژادی و فرهنگی میان ایران و تاجیکستان گفت: ما آنقدر به هم نزدیکیم که می‌توانیم بگوییم یگانگی فرهنگی داریم. آنچه تاریخ به ما نشان می‌دهد، این است که ما در گذشته یک کشور بوده‌ایم ولی در جریان تحولات تاریخ از هم دور ماندیم. البته هنوز اشتراک‌های ما از بین نرفته است.
وی ادامه داد: مردم تاجیکستان بیشتر با شعر مانوس هستند تا مردم ما در ایران. ما نسبت به شعر کم‌لطف‌تریم و از ادبیات دور‌تر شده‌ایم. در تاجیکستان، حتی در زمان حاکمیت کمونیسم، مردم سعی می‌کردند خودشان را با شعر حفظ کنند و امروز نیز بسیاری از جوانان تاجیک را می‌بینیم که چند هزار بیت شعر را از بر هستند.
شبستری به نزدیکی مضامین شعری در آثار شاعران ایران و تاجیکستان اشاره کرد و افزود: بعد از فروپاشی شوروی، شاعران تاجیک توانستند وصف حال خودشان را در شعر بیان کنند. گل‌نظر نیز از شاعران نامی تاجیکستان است که ابداعات و ظرافت‌های شعری بسیار دارد.
مجتهد شبستری که اولین سفیر ایران در تاجیکستان به حساب می‌آید، گفت: زمانی که می‌خواستیم سفارتمان را در تاجیکستان افتتاح کنیم، کارمان را با برپایی یک شب شعر شروع کردیم. شعر است که ما دو ملت را به هم پیوند می‌دهد و می‌تواند به عنوان عاملی دیپلماتیک عمل کند.
وی اضافه کرد: شناخت ما از تاجیکستان در هفتاد سال گذشته خیلی کم بوده است. برخی ایرانی‌ها –حتی بعضی از کسانی که در خراسان زندگی می‌کنند –نمی‌دانند که زبان مادری تاجیک‌ها فارسی است و آن‌ها به این زبان حرف می‌زنند.
در ادامه نشست، گل‌نظر کلدی شاعر تاجیک و سراینده سرود ملی کشورش، ضمن ابراز خرسندی از حضور در ایران گفت: من بعد از پایان جنگ جهانی دوم به دنیا آمدم. فرزند دو قرن هستم؛ قرن ۲۰ و قرن ۲۱ با همه پستی و بلندی‌هایی که داشتند. وقتی انقلاب اکتبر به وقوع پیوست و موج‌های آن در ۱۹۱۸ به سمرقند و بخارا رسید، استاد صدرالدین عینی اولین شعر نو خود را سرود.
وی اضافه کرد: از آنجا که ما با روسیه درآمیخته بودیم، از ادبیات روس مطلع بودیم ولی از غزلیات و شعر روز ایران بسیار آموختیم. نمونه‌اش شعر نیما یوشیج بود که او و منظومه «افسانه»‌اش را سرچشمه شعر نو در ایران می‌دانند. نیما نشان داد که چگونه می‌توانیم احساسات شخصی خود را در شعر بروز دهیم و آن را با نوآوری و ابداع همراه کنیم. نیما برای آوردن قالب نو به شعر ایران خیلی مبارزه کرد. در‌‌ همان زمان‌ها، ادبیات روس به ما ارائه می‌شد و هنوز خبری از تحولات شعر ایران نداشتیم. وقتی در سال ۱۹۳۱ ادبیات ما کمی از غزل فاصله گرفت، به مفاهیم روز نیز پرداخت اما حتی شعرهای مدرن نیز باعث نمی‌شد تا کسی از آن‌ها الگو بگیرد. از زمان مومن قناعت، دوره شعر نو تاجیکستان بطور مشخص شروع شد و احساسات شخصی و اتفاقات روز وارد آن شد.
گل‌نظر با برشمردن سه نوع شعر در تاجیکستان گفت: یکی از این سه نوع، شعر زندگی است. البته نیما در این باره می‌گفت که شعر تاجیک‌ها از افغان‌ها جلو‌تر است اما به پیرایش و آرایش نیاز دارد. شعر دیگر، شعر سپید بود که احمد شاملو آن را پایه گذاشت. شعر سپید در ایران از احترام زیادی برخوردار است اما در تاجیکستان چنین نیست. نوع سوم شعر، بازگشت به غزل است؛ کما اینکه در ایران هم چنین اتفاقی رخ داد. می‌توانم بگویم که بازگشت به غزل باعث شد تا تاثیرات نیما بر شعر تاجیکستان تحت‌الشعاع قرار بگیرد و همین مساله به جایی رسید که ما امروز شاعران بزرگی مثل اسماعیل خویی، فروغ فرخزاد، احمد شاملو و دیگران نداریم.
این شاعر تاجیک درباره زبان فارسی گفت: زبان نثر ما با هم تفاوت بیشتری پیدا کرده ولی زبان شعرمان یکی است. در زبان تاجیکی نیز تاثیرپذیری از زبان کشورهای همجوار –مثلا از زبان ترکی –مشهود است.
اما باید بگویم که در برخی مناطق کشور ما، بازمانده‌های زبان سغدی هنوز رایج است و نام ده‌ها و کوه‌ها و… به‌‌ همان نام‌های سغدی است.
وی تاکید کرد: زبان‌ها می‌توانند از هم بهره بگیرند و پربار‌تر شوند. زبان مثل دریا روان است و چشمه‌ها و رودهای زیادی به آن می‌ریزد. تاجیک‌ها به زبان فارسی احترام زیادی می‌گذارند؛ تا جایی که اگر تکه کاغذی را که حروف فارسی بر آن باشد، روی زمین پیدا کنند، مانند نان از زمین برمی‌دارند تا مورد بی‌احترامی واقع نشود.
او که از دست اندرکاران جایزه شعر رودکی در تاجیکستان است، درباره این رویداد گفت: جایزه رودکی چهار و نیم میلیون دلار ارزش دارد. این جایزه به تلاشگران حوزه ادبیات فارسی توجه دارد و سال گذشته نیز به سفیر ایران در تاجیکستان (علی اصغر شعردوست) تعلق گرفت. شرط این جایزه بین‌المللی بودن آن است که فرد باید در راه تشویق و تبلیغ ادبیات تاجیک خدمت کرده باشد.
وی با تمجید از شعر نادر نادرپور گفت: ما از او آموختیم که چگونه چهارپاره‌های زیبا را با احساسات مشخص ارائه دهیم. نیما هم که زمانی پشت دیوارهای بلند آهنین و ایدئولوژیک قرار داشت، با برداشته شدن این دیوار‌ها بر ما تاثیر گذاشت و این چنین شد که جوانان ما امروزه با شعر ایران آشنایی خوبی دارند.
گل‌نظر در ادامه گفت: شاعران زیادی از تاجیکستان به ایران رفت و آمد کرده‌اند. ما از شعر امروز ایران خبر داریم و انتظار داریم ایرانی‌ها هم از شعر ما باخبر باشند.
باید شعر همدیگر را ترجمه و منتشر کنیم تا از احوال ادبیات یکدیگر مطلع باشیم. به قول فروغ، تنها صداست که می‌ماند و با این شعر به یاد شعر حافظ می‌افتم که فرمود: از صدای سخن عشق نشنیدم خوش‌تر… شاعران نیز باید سخن عشق را بر زبان جاری کنند.
او در پایان گفت: بعد از استقلال تاجیکستان، شاعران ما دیگر مجبور نیستند برای سرودن شعرهای ملی، درباره روسیه بسرایند.
امروز قدر و منزلت شعر در تاجیکستان چنان است که رئیس جمهور مبلغ زیادی را برای چاپ کتاب‌های شاعران و نویسندگان اختصاص می‌دهد، چون چاپ کتاب دشوار و گران است.
رئیس جمهور تاجیکستان در دیدار‌هایش از ما می‌پرسد چه کسی کار خوب نوشته تا هزینه چاپ کتابش را بدهیم؟ او ‌گاه هزینه بالایی برای چاپ کتاب در تیراژهای بالا می‌دهد تا بتوان آثار را به شهر‌ها و روستا‌ها فرستاد.

ارسال نظر جدید