اخبار انجمن دوستی

متن پیام رئیس هیات مدیره انجمن دوستی ایران و تاجیکستان به همایش کمال خجندی


 

7 و 8 آبان ماه 1395 (برابر27 و 28 اکتبر 2016) کنفرانس بین‌المللی «خواجه کمال خجندی، تشکّل ادبیات شناسی و روابط ادبی» در شهر خجند برگزار شد. متن پیام دکتر مجتهد شبستری به این همایش در ادامه تقدیم میشود.لازم به ذکر است این متن در هفته نامه «ورارود» مورخ 29 اکتبر 2016  و روزنامه اطلاعات 15 آبان ماه 1395 به چاپ رسیده است.

 

============

کمال، کیمیای تبریز و خجند

علی اشرف مجتهد شبستری

بنام خداوند جان و خرد          کزین برتر اندیشه برنگذرد

جناب آقای عبد الرحمان قادری، حاکم محترم ولایت سغد

دوستان عزیز ،

 اساتید محترم، خانم‌ها آقایان

سلام و درود بر شما، بیست و پنجمین سالگرد استقلال تاجیکستان را بر برادران و خواهران تاجیکی و تمام فارسی زبانان جهان مبارک باد می گویم

در آغاز سخن از اینکه بسبب مصادف شدن کنفرانس با حشمت کمال خجندی در خجند با کنفرانس دیگری (که از مدت ها قبل وعده اشتراک در آن را داده بودم) نمیتوانم در جمع شما بزرگوران باشم، بسیار متاسفم واز این بابت عذر می‌پرسم .  ضمن تبریک و تهنیت به حاکم محترم ولایت جناب آقای قادری و برگزار کنندگان محترم کنفرانس ومردم فرهنگ دوست ولایت سغد و  آرزوی موفقیت برای این همایش، خوشحالم که مقامات و اساتید شناخته شده از کشورهای مختلف  و چند تن از اساتید برجسته از ایران (از جمله دانشگاه تبریز)  در این کنفرانس شرکت دارند. در همین جا باید عرض کنم که خوشبختانه پیشنهاد انجمن دوستی ایران و تاجیکستان برای برگزاری همایش بعدی کمال خجندی در دانشگاه تبریز مورد استقبال رئیس محترم آن دانشگاه  جناب دکترپورمحمدی قرار گرفت و اعلام آمادگی کردند که سال آینده همایش بین المللی کمال در تبریز برگزار گردد

شهر خجند در تاریخ و فرهنگ ورارود از جایگاه والائی برخوردار بوده و همواره به عنوان کانون تحولات سیاسی و اقتصادی و فرهنگی و شاهد حوادث و وقایع مختلف و فراز و فرود های زیادی بوده است . وجود مدارس و حوزه های علمیه،مساجد،اماکن تاریخی و بازار ها و کاروان سرا ها و مراکز تجاری این شهر را شهره آفاق نموده است

 

 در متون تاریخی از خجند به عنوان "عروس دنیا"،"طراز جهان"،" بهجت مآل"،"دلبرنده" یاد شده  و مورخین این شهر را به سبب داشتن مردمان بافرهنگ وفراوانی نعمت ستوده اند.

 

خجند بزرگان و مشاهیر برجسته ای  به جهان تقدیم داشته که در زمره آنها می توان از ابو محمد حامد بن خضر خجندی ،ابو عمران موسی ابن عبدالله خجندی،ابوذکریا یحیی بن فضل وراق خجندی،عمران هارون ابن طالب خجندی، ابو عبدالله سلیمان ابن اسرائیل خجندی،ابوالفضل احمد ابن یعقوب خجندی،قاضی بدر این زیاد خجندی،ابوالحسن علی ابن عیسی خجندی،ابو الحسن علی ابن اسماعیل خجندی و مهستی خجندی وکمال خجندی ،باباجان غفور اف و...یاد کرد

در این میان شیخ کمال الدین مسعود خجندی از معاریف عرفا و اکابر حکما و شاعران پارسی‌ گوی قرن هشتم در صدر مشاهیر خجند قرار می‌گیرد که تولدش در خجند و وفاتش در تبریز بوده است وهردوشهر به این عارف و شاعر نامدار می‌‌نازند

 

کمال خجندی براستی نماد اصیل و فاخر پیوند تاریخی دو کشور ایران و تاجیکستان می باشد ابریشم کلام کمال و پرنیان اندیشه وی هنوز دو ملت تاجیکستان و ایران را در این دوران نیز  مانند راه قدیم ابریشم به یکدیگر پیوند میدهد . این شاعر شیرین سخن، تبریز را برای سکونت انتخاب کرده و با توصیف‌های کم نظیر خود از فضای شهر تبریز، یگانگی فرهنگی و تاریخی دو ملت را به خوبی تبیین داده است

                     زاهدا تو بهشت جوکه کمال                         ولیان کوه خواهد و تبریز

                     از بهشت خدای عز و جل                             تا به تبریز نیم فرسنگ است

وجود شخصیت‌ها و مشاهیری چون کمال خجندی ،میر سید علی‌همدانی، عبد الرحمان جامی، علیشیر نوائی که واسطه العقد مواریث گرانقدر مشترک هستند از تسهیلگران آشکار حفظ و تقویت دوستی ها هستند. کشور‌های زیادی از قفقاز و آرال تا هند و کش بسر می‌‌برند که دارای اشترکات فرهنگی، تاریخی‌، اجتماعی، دینی وزبانی و اخلاقی‌بی‌شمارند و در برخی‌موارد (مانند ایران و تاجیکستان ) این اشتراکات تا حد یگانگی فرهنگی‌هم پیش می‌‌رود . در عصر کنونی‌و با عنایت به وضعیتی که بر جهان و بویژه منطقه حاکم است، یک ضرورت غیر قابل اجتناب است که بر سر نقاط توافق، تامل و تدبیر بیشتری به کار گرفته شود تا ملتهای این حوزه ضمن شناخت عمیقتر هویت اصیل و واقعی‌ خویش در حل مسائل منطقه و جهان همکاری‌های نزدیک تر داشته باشند

دیدگاه‌های جهان شمول مشاهیر ما از جمله خواجه کمال در روزگار کنونی‌نیز که جهان و منطقه با معضلات فراوانی‌ از جمله تروریسم و گروه های تکفیری مواجه می باشند می‌توانند راهگشا باشند. بی‌تردید اگر در راه نشر افکار و اندیشه‌های این بزرگان وبکارگیری آنها کوشش کنیم نه تنها در داخل کشور‌ها و منطقه ما تاثیر گذار خواهند بود بلکه جهانیان نیز از آنها بهره خواهند بردو همچنانکه دبیر کل سازمان ملل در بزرگداشت هزار و صدمین سالگرد تولد پدر شعر پارسی‌، روددکی گفت:

«با توجه به تلاش‌هاي اتحاديه‌ي تمدن‌ها براي مقابله با افراط‌گرايي و رفع تفرقه، كه دنيا را تهديد مي‌كند، تأثير رودكي، بويژه در عصر حاضر، بسيار حائز اهميت است.» (مراسم گرامیداشت یکهزار و صدمین سالروز تولد رودکی، 31 خرداد 1387)

 

دو سال پیش در چنین روز هایی (16 تا 19 نوامبر 2014) انجمن دوستی‌ ایران و تاجیکستان افتخار داشت که میزبان هیئت عالیرتبه از خجندبود. سروری این هیئت را (که باهدف تحکیم روابط فرهنگی دیرینه و تقویت و تعالی میراث معنوی ادبی دو کشور به ایران سفر نمود ) حاکم فرهیخته و فرهنگ دوست ولایت سغد، محترم عبد الرحمن قادری بعهده داشت و شهردار خجند، فرزانه بانو شاعره و عارفه بلند آوازه تاجیک وهمسر گرامی اش استاد آذرخش و چند تن از اساتید برجسته دیگر از جمله دکتر فخر الدین دبیر همین کنفرانس بین‌المللی در آن شامل بودند. گرچه مدت سفر بسیار کوتاه بود ولی‌ به برکت انفاس قد سیه خواجه کمال ، کار‌های زیادی در مدت سه‌ روز انجام گرفت. هیئت پس از شرکت در همایش" کمال، کیمیای تبریز و خجند" در تهران و ملاقات با معاون ومدیران سازمان میراث فرهنگی ، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی‌ و رئیس فدراسیون چوگان و امضای  تفاهم نامه  با آن فدراسیون ،به تبریزعزیمت کرده و ضمن ملاقات با  استاندار، شهردار واطاق بازرگانی،و شرکت در شب شعر "شبی با فرزانگان خجندی" در مقبره الشعرا، مقداری از خاک  پاک مقبره کمال خجندی را برای ساختن مقبره نمادین در شهر خجند با خود بردند.

در راه بازگشت به تاجیکستان ، هیئت طی اقامت کوتاه مدت خود در مشهد به زیارت امام هشتم مشرّف شده و پس ازملاقات با استاندارخراسان رضوی و شرکت در همایشی در دانشگاه فردوسی، از طوس وآرامگاه سراینده شاهنامه دیدن نمود

 

چند هفته بعد از بازگشت هیئت، جوانان خجندی در تهران آموزش چوگان دیدند و امروز بسیار خوشحالیم که بیش از صد نفر از جوانان دختر و پسر با این آیین باستانی آشنا شده اند و انشاءالله چوگان در دیگر ولایت ها و ناحیه های تاجیکستان رونق یافته و این کشوردر مسابقات بین المللی شرکت خواهد کرد

 

حضار ارجمند

سخن در باره کمال زیاد است و یقین دارم اساتید فرهیخته‌ از زوایای گوناگون به آن خواهند پرداخت ولی‌ باید اشاره کنم گرچه كتابهـا و مقـالات ارزشـمندي توسـط محققین برجسته درباره کمال خجندی به رشته تحریر در آمده، اما هنوز ناگفته هاي زيادي درباره او وجـود دارد و حق وی ادا نشده است . اميد آنکه اينگونه همايشها و نشستهاي تخصصي، فرصتهايي بـراي تضارب آرا و تعاطي افكار فراهم آورد تا با استفاده از منابع و اطّلاعات جديد (كه امروزه در دسترس ميباشد)، زندگي و آثـار این شاعر و عارف نامی بـیشتر مـورد بررسي و تحقيق قرار گيرد و علاقمندان به فرهنگ و عرفان این دیار باستانی در سراسـر دنيـا از نتـايج پژوهشها بهره مند شوند. .

 اجازه می‌خواهم پیشنهاد نمایم که ثبت جهانی‌ کمال خجندی با همکاری دو کشور تاجیکستان و ایران در یونسکو پاریس پیگیری شود. انجمن دوستی‌  ایران تاجیکستان همانطوری که در ثبت جهانی‌ میر سید علی‌ همدانی و چوگان سهیم بوده،  آماده ‌‌است که برای ثبت جهانی‌ خواجه کمال نیزهمکاری نماید

در پایان به عنوان اولین سفیر جمهوری اسلامی ایران در تاجیکستان و به عنوان کسی‌ که در روزهای بسیار سخت در غم وشادی تاجیکان شریک بوده و برای تحکیم روابط دو کشور هم فرهنگ و هم تاریخ و هم زبان فداکاری نموده‌ و این روابط را مانند فرزند دلبندش دوست میدارد ،می‌خواهم این نکته را یادآور شوم که از بدو استقلال تا کنون حتی در ایام جنگ داخلی‌ مبادله هیئت‌های سیاسی ،فرهنگی‌ و اقتصادی بین دو کشور صورت گرفته وتعاملات بین دو کشورروز بروز گسترش یافته و هر کدام از سفرای دوکشور ورایزن ها ووابسته های فرهنگی در دوران ماموریت خود سهمی در توسعه روابط داشته اند. اما باید اذعان نمود که به دلایل مختلف و کمبود ها هنوز سطح روابط به درجه‌ای که شایسته دو کشور( با اشتراکات در حد یگانگی و"خویشاوندی") باشد نرسیده  و لازم است  طرفین بدون تعصب و پیش‌داوری و بعنوان دو برادر روابط ۲۵ سال گذشته را بررسی‌ و آسیب شناسی‌ نموده و طرح نو در روابط بیندازند و در همه زمینه ها گسترش دهند.

در مورد دو شهر خواهر خوانده تبریز و خجند هم باید بگویم، در سفردو سال قبل جناب آقای قادری مذاکرات  خوبی در باره گسترش روابط تجاری و فرهنگی‌ و همچنین برقراری خط هوائی انجام شد که امیدواریم جامه عمل بپوشند.  انجام تحقیقات مشترک در باره کمال و دیگر مشاهیر و همچنین ساختن فیلم مشترک در باره خواجه کمال ، افزایش مبادله اساتید و دانشجویان میتواند در برنامه کار قرار گیرد. ناگفته نماند که سال قبل ده تن از دانشجویان خجندی میهمان انجمن دوستی ایران و تاجیکستان درتبریز بودند که با خاطرات خوش برگشتند ضمنا شهرداری تبریز شاهراهی را بنام دو کمال (کمال خجندی و کمال الدین بهزاد ) نامگذاری کرده است

با آرزوی پیشرفت و شکوفأیی برای تاجیکستان عزیز و اینکه این دیار باستانی هر چه زودتر به جایگاه شایسته و سزاوار خود در جامعه بین الملل برسد سخن خود را خاتمه میدهم.

متشکرم

متن پیام رئیس هیات مدیره انجمن دوستی ایران و تاجیکستان در رونامه اطلاعات:

file:///C:/Users/mohamadi/Downloads/ettelaat%20p3.pdf

 

 

 

ارسال نظر جدید